Nieuwsoverzichten, jaaroverzichten, trends voor 2017, lijstjes, terugblikken en vooruitkijken. ‘Het is weer die tijd van het jaar’. Dat is de cliché zin die daarbij hoort. De lijstjes en overzichten kunnen er zelf trouwens ook wat van: clichés. De ene top 10 is nog platter dan het andere overzichtje. Zeker ook binnen het communicatievak. Als we nu eens verder kijken dan ‘gij zult meer (live) video, social A, B en C, content X, Y en Z, storytelling, etc.’; wat zien we dan? We vroegen onze 8 adviseurs om hun inzichten en geleerde lessen op basis van het nieuws in 2016. Toch een nieuwsoverzicht dus; maar dan anders.

1. Donald Trumps kleedkamerpraat

Grab ‘em by the pussy”, een zin waarvan Trump wilde dat hij hem nooit had uitgesproken en die hem bijna de afgelopen verkiezingen kostte. Hij deed de pikante uitspraak tijdens opnamen van een entertainment-programma, terwijl hij niet wist dat de camera’s draaiden. Onschuldige locker room talk noemde Trump het zelf, maar voor veel Amerikanen was het een bevestiging van hun negatieve beeld van de presidentskandidaat. We wisten natuurlijk al dat politiek net theater (of in de VS, showbiz) is, maar de grenzen tussen het podium en de kleedkamer vervagen. Alles kan opgenomen, verspreid en buiten context geplaatst worden. De simpele les? Doe als je onder een publiek vergrootglas ligt geen uitspraken die je niet wilt of kunt verdedigen.

David
David

2. De stille meerderheid

Nixon was de eerste die de silent majority adresseerde in 1969. Dit jaar bleven de media maar hameren op deze groep. Ja, zelfs in Nederland bestaat die ‘zwijgende meerderheid’. Door populisten vaak retorisch geclaimd als ‘het volk’ dat zij vertegenwoordigen tegenover ‘de heersende elite’.

Zwijgt de meerderheid? Er bestaat een groep mensen die genuanceerder is dan we dagelijks voorbij zien komen. Nuance; een gave waar je steeds minder vaak de media mee haalt. Scherpe standpunten en het fileren van je tegenstander scoren nu eenmaal beter. En toch: een belangrijk inzicht van 2016 is dat er mensen zijn, die de discussies over pakweg vluchtelingen, Europa, zwarte piet of het proces tegen Wilders veel te zwart-wit vinden. Zij passen ervoor zich in de discussie te mengen en zwijgen. Of krijgen het podium niet. Dat is een zwijgende meerderheid. Herken hen, ook binnen jouw doelgroepen, en geef ze een plek in je communicatiestrategie voor 2017.

Gjerryt
Gjerryt

3. Hoodvlogs uit Zaandam

900

Treitervlog. Wat mij betreft het woord van 2016. Dit jaar leerden de treitervloggers uit Zaandam kennen. De onschuldige vlogs van Enzo Knol werden even overschaduwd door de treiterende en gewelddadige hoodvlogs van Ismail. Iedereen kan tegenwoordig een medium zijn en aangezien ‘the medium the message is’ bepaalden de hangjongeren het nationale nieuws. Van Pauw tot Rutte, iedereen sprak over dit ‘tuig van de richel’. Aandacht betekent status en de views leveren ook nog eens flink geld op. Dan maar negeren? Bied ze geen podium, maar wel een ‘luisterend oor’. Zo weet je wat er speelt en kan je er in je communicatie adequaat op reageren.

Marcel
Marcel

4. Iedereen zijn Olympische droom; of toch niet?

zwijgende-maurits-hendriks

“The Olympic Idea is more than just sport. It is a way of life. And everyone can join in”. Maar dit jaar sommigen iets minder dan anderen. Klassiek foutje maakte Maurits Hendriks deze zomer in Rio. Hij vergat dat niets zeggen heel veelzeggend is. De Olympische spelen van 2016 leverde 19 medailles en de meeste debutanten ooit op. Maar dat is niet wat we gaan onthouden. Rio2016 zal voor altijd geassocieerd worden met 10 ‘net niet’-medailles, Yuri-gate, en vooral de loservlucht. Door te duiken, in plaats van te duiden, vertelden anderen het verhaal en dat was bepaald niet het verhaal van NOC*NSF.

Charlotte
Charlotte

5. Brexit: dat je weet waar je op stemt

brexit

Een politieke mijlpaal, of dieptepunt zo je wilt, was naast die andere uitslag toch wel het feit dat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie gaat verlaten. Blijkbaar waren er veel meer boze burgers op het Britse (immigratie)beleid dan van tevoren gedacht. Maar de dag na de Brexit zaten de Britten met veel vragen. Uit data van Google Trends bleek dat de meest gestelde vraag van the day after was: wat betekent het dat we uit de EU gaan? En: wat is de EU? Welke landen zitten er in de EU? Een even pijnlijk als interessant gegeven. Een belangrijke communicatieles dus; verkondig een compleet, duidelijk en begrijpelijk verhaal! En luister naar de mensen aan wie je dat vertelt, hebben ze het begrepen? Dat je weet waar je op stemt, daar begint het mee.

Henriette
Henriette

6. ‘Asielzoekers reizen voortaan gratis met de trein’

Bovenstaande kop is een mooi voorbeeld van nepnieuws, oftewel: een hoax. We zagen er in 2016 een flink aantal voorbij komen, van de zoveelste privacyverklaring van Facebook tot het overlijden van Mr. Bean. Hilarisch om te delen via social media, zoals Facebook en Twitter, maar toch nemen veel mensen het nieuws voor waar aan. Ook wordt de grens tussen humor en misleiding in dit soort berichten steeds vager. In Amerika leidde pizzagate zelfs tot een schietpartij. Ook gaan daar stemmen op dat de verspreiding van onjuiste berichten de presidentsverkiezingen heeft beïnvloed.

Interessant fenomeen. Helemaal nu social media wereldwijd de belangrijkste online bron van nieuws zijn. Met name Facebook (36 %) en Twitter (8 %) worden door Nederlanders gebruikt als belangrijkste nieuwsbron. Een verkeerd beeld ontstaat zo dus heel gemakkelijk. De les die we hieruit kunnen trekken is: monitor goed wat er online gebeurt, weet waar het gesprek plaatsvindt en stuur het bij waar dat nodig is en kan. Dat klinkt als een inkopper; maar ga het maar eens écht doen.

Janou
Janou

7. Massaal ‘nee’ tegen associatieverdrag met Oekraïne

Op 6 april stemde Nederland tegen het associatieverdrag met Oekraïne. Een complexe vraag die werd gereduceerd tot ‘Ja’ of ‘Nee’. Het kabinet mocht de uitslag van het referendum zonder enige moeite naast zich neerleggen, maar na een massaal ‘Nee’ kon het de uitslag niet naast zich neerleggen. Wel bleef het ruim acht maanden stil. Deze week voor Kerst presenteerde Mark Rutte zijn antwoord, nadat hij een addendum bij zijn EU-collega’s voor elkaar gekregen.

Doordat het kabinet geen stelling innam over wat het met de uitslag van het referendum zou doen, ontstond rumoer in de media en onvrede onder kiezers. Communicatief gezien allesbehalve sterk. Rutte zou een daadkrachtiger leider zijn geweest als hij na het referendum had verklaard dat hij de uitslag óf naast zich neer zou leggen óf (met tegenzin) zou opvolgen. De moraal van het verhaal? Als je mensen de kans geeft om hun stem te laten horen, wees dan duidelijk wat je met hun mening doet en wanneer.

Simone
Simone

8. Opiniepeilingen op zoek naar de onderstroom

Communicatie begint bij luisteren. En dat is verdomd lastig, blijkt steeds weer. Opiniepeilers slaan de plank keer op keer mis. Het instrument referendum blijkt te bot. Het is verleidelijk de luisterinstrumenten bij het grof vuil te zetten, de De Honds van deze wereld uit te foeteren en het einde der referenda aan te kondigen. Daar zit de oplossing natuurlijk niet. De opgave is de onderstroom boven te krijgen. Wat leeft er bij die stille minderheid? Wie zijn dat eigenlijk? En wie luistert er nou – niet – naar wie? De opgave is en blijft om lastige onderwerpen te benoemen en daar vol het gesprek over aan te gaan. Makkelijk gezegd en lastig vorm te geven. Toch ligt daar de uitdaging voor onze communicatieprofessie.

Fijne feestdagen en een mooi, communicatief 2017!

Frithjof
Frithjof