Wees een waakhond. Speak truth to power. Geef de stille meerderheid een stem. Het zijn een paar uitspraken uit de lezingen van de afgelopen Galjaarddag. In een wereld waarin steeds meer getwijfeld wordt aan wat waar is, is het nog belangrijker dat de communicatieadviseur in het publieke domein blijft bouwen aan vertrouwen.

Het andere geluid

Een van de sprekers op 1 november was Alex Aiken, directeur communicatie van de Britse overheid. Niet alleen bood hij op een typisch Britse manier vol zelfspot een inkijkje in zijn data driven communicatieafdeling, maar wees hij ook op de verantwoordelijkheid van de communicatieadviseur om het andere geluid te laten horen. In de aanloop naar het EU-referendum wisten ze dat het spannend zou worden, maar met alle data die ze verzamelden, zagen ze de Brexit niet aankomen. Ze hoorden binnenskamers steeds dezelfde boodschap; het zou wel goed komen. Zijn advies: “Get other opinions in the room and speak truth to power.”

Vertel de waarheid

Diezelfde boodschap had ook Jacques Wallage die in 2002 het rapport ‘In dienst van de democratie’ publiceerde. “Communicatieadviseurs zijn niet van hun bestuurder, de wethouder of de partij. Ze zijn van de democratie.” Volgens Wallage moeten adviseurs vaker de waarheid zeggen tegen de bestuurder die ze ondersteunen. “Als er een rel ontstaat omdat een bestuurder iets onwaars heeft gezegd, dan is je eerste verantwoordelijkheid om je bestuurder goed door die storm te manoeuvreren, maar daarna moet je wel kunnen zeggen dat het door zijn toedoen zo’n rel is geworden. Wees een waakhond van de waarheid en de democratie.”

Uit de bubbel

Lot van Hooijdonk, wethouder Gemeente Utrecht,  is zich als bestuurder ook erg bewust van de informatiebubbel waar we snel in vast blijven zitten en hoe dat je beeld beïnvloedt. Waar baseren we ons beeld eigenlijk op, vroeg ze aan de zaal, en gaf een voorbeeld hoe een gesprek met een bewoner uit Kanaleneiland haar verraste: “Die vrouw vond het zo fijn om daar te wonen, met fijne buren, goede voorzieningen. Voor haar is het helemaal geen probleemwijk.” Haar oproep was dan ook om de stille meerderheid een stem te geven en je niet te laten leiden door de vele decibellen die door kleine groepen geproduceerd worden.

Wat kunnen wij doen?

Hoe kan je die stille meerderheid dan een stem geven? Daar is niet een formule voor, maar er zijn vele methodes die je kan inzetten. Als Maatschap voor Communicatie krijgen wij vaak de vraag om te helpen bij dit soort vragen. Wij kijken naar wat past bij de organisatie, de behoefte en de vraag. Soms is dat een focusgesprek of misschien een bewonersbijeenkomst. Of samen op informatiewandeling door het gebied. Daarnaast kunnen we ook online monitoren wat er over een kwestie gezegd wordt. Zo dragen wij bij aan een brede blik op de zaak en brengen het andere geluid in de kamer.

We zijn een groep enthousiaste, betrokken professionals en schuwen de confrontatie niet. Soms zijn we een tikje eigenwijs en tegendraads. We speak truth to power.